KİMYA SEKTÖRÜ FOSİL YAKIT ALIŞKANLIĞINI BIRAKMAKTA ZORLANIYOR
Emisyonları azaltmak isteyen kimya sektörü, e-metanolden yeşil hidrojene uzanan teknolojik dönüşüm yollarını zorluklarla birlikte arıyor. Yatırım ihtiyacı büyük, ama potansiyel de umut verici.
Avrupa’dan Yeşil Bir Dönüm Noktası
Avrupa’nın karbon nötr geleceğe geçişindeki en çarpıcı adımlardan biri, geçtiğimiz Mayıs ayında Danimarka’nın Kasso kentinde atıldı. Burada açılan dünyanın ilk ticari ölçekli e-metanol tesisi, yıllık 42.000 ton sentetik yakıt üretimi ile deniz taşımacılığında kullanılan fosil yakıtları büyük oranda ikame edecek.
Sponsorlar
Tesiste doğalgaz kaynaklı hidrojen yerine, Avrupa’nın en büyük güneş enerjisi parkından elde edilen elektrikle çalışan Siemens elektrolizörleri ile üretilen yeşil hidrojen kullanılıyor. Bu hidrojen, yerel biyogaz tesisinden yakalanan CO₂ ile birleşerek e-metanol formuna dönüştürülüyor.
Üstelik tesiste ortaya çıkan atık ısı da çevredeki 3.300 haneye ısıtma sağlayacak şekilde kullanılıyor. Ancak bu gelişmeler hâlâ istisnai düzeyde. 3.5 trilyon dolarlık küresel kimya sektörü, hâlen büyük ölçüde fosil yakıtlara bağımlı.
Kimya Sanayisinin Karbon Ayak İzi ve Potansiyeli
Günlük yaşamımızdaki ürünlerin %96’sında payı olan kimya sektörü, temel bileşenler olan amonyak, metanol ve etilen gibi maddeleri üretirken küresel sera gazı emisyonlarının %5 ila 6’sını oluşturuyor. Bu oran, çelik ve çimento sektörlerinin hemen ardından geliyor.
Rocky Mountain Institute’un analizine göre, sektör mevcut haliyle devam ederse 2050 yılına kadar emisyonlarını iki katına çıkarabilir. Buna karşılık, Systemiq ve Global Commons Merkezi’nin 2022 raporuna göre, sektörün dönüşüm potansiyeli oldukça yüksek.
Kimya sektörü, enerji dönüşümü için gerekli malzemelerin üreticisi olarak aslında bir “çözüm kaynağı” haline gelebilir. Fosil yakıtları biyolojik veya geri dönüştürülebilir kaynaklarla değiştirmesi ve karbon yakalama teknolojilerini yaygınlaştırması halinde, karbon negatif bir endüstri bile olabilir.
Geleceğin Anahtarı: Yeşil Hidrojen ve Elektrifikasyon
Kimya sanayisinde hidrojenin önemi büyük. Ancak bugün üretilen hidrojenin %99’u hâlâ doğalgaz veya kömür gibi karbon yoğun kaynaklardan elde ediliyor.
İngiltere merkezli HiiROC, termal plazma teknolojisiyle metanı doğrudan hidrojen ve karbon siyahına dönüştüren yeni bir sistem geliştirdi. Bu yöntem, klasik su elektrolizine kıyasla çok daha az enerjiyle çalışıyor ve emisyon oluşturmuyor. Yatırımcılar arasında Hyundai, Cemex, Kia gibi büyük şirketler bulunuyor.
BASF, SABIC ve Linde gibi dev firmalar da buharla kraking sürecini elektrifikasyonla değiştirmek için Almanya’nın Ludwigshafen kentinde 6 MW gücünde bir pilot tesis kurdu. Bu yöntemle CO₂ emisyonlarının %90’dan fazlası azaltılabiliyor.
Shell ve Dow da Amsterdam’da benzer bir “e-kraker” tesisi üzerinde çalışıyor. ABD’de Dow ve X-Energy işbirliğiyle bir nükleer enerji santrali kurularak endüstriyel buhar üretimi planlanıyor.
Zorluklar ve Gerçekler
Accenture’a göre, sadece Avrupa kimya sanayisinin karbon nötr hale gelmesi için 1 trilyon euro’luk yatırım gerekiyor. Bu, İspanya’yı tamamen rüzgar türbinleriyle, İrlanda’yı ise güneş panelleriyle kaplamak kadar devasa bir enerji talebi anlamına geliyor.
Ayrıca, Avrupa Kimya Sanayi Konseyi, enerji fiyatlarının ABD’ye kıyasla 5 kat pahalı olduğunu ve Avrupa’daki bazı üreticilerin artık tesis kapatmayı değerlendirdiğini bildiriyor. Dow ve LyondellBasell gibi şirketler Avrupa’daki varlıklarını yeniden gözden geçiriyor.
Tüketici Talebi Dönüşümü Zorunlu Kılıyor
Accenture araştırmasına göre tüketicilerin %50’den fazlası, çevre dostu kimyasal ürünler için daha fazla ödeme yapmaya istekli. Özellikle kişisel bakım ürünlerinde biyo-bazlı içerikler kullanan markalar, geleneksel ürünlere kıyasla iki kat hızlı büyüyor.
Tahminlere göre, biyo-bazlı kimyasal ürün pazarı 2023’te 340 milyar dolarken 2028’de 570 milyar dolara ulaşacak. AB’nin Yeşil Mutabakatı ve Emisyon Ticaret Sistemi gibi regülasyonlar da sektörün sürdürülebilirliğe yönelmesini zorunlu kılıyor.
Sonuç: Risk ve Fırsat Dönemi
Sektör şu anda hem regülasyonlar hem yatırım baskısı nedeniyle dönüşmek zorunda. Ancak bu dönüşüm pahalı, riskli ve hızlı sonuç vermeyen bir süreç. Yine de yatırım ve AR-GE destekleri artarsa, kimya sektörü iklim krizine karşı önemli bir çözüm ortağı olabilir.
Kaynak : “Chemicals industry struggles to kick its fossil fuel habit” Catherine Early & Terry Slavin, Ethical Corporation/Thomson Reuters reuters.com, 18.06.2025